KİBYRA
Kabalis bölgesinin baş şehridir.”KİBİYRA” en büyük şehir olup daha sonra BUBON ,
BALBURA ve İNUADA şehirleri gelir. Kabalis
bölgesi Seki ovasını, Dirmil ovasını , İbecik deresini ,
Söğüt gölünü kapsar.
KİBİYRANIN bulunduğu bölgede Lydia , Pisidia , Solomai ve Greek’çe olmak üzere
4 dil konuşulmakta idi.(Strabonun yazıtlarından anlaşıldığı üzere)
Şehir Pisidyalılarla’ca M.Ö.3.yy. da
kurulmuştur. Kibiyra şehrinin
yöneticisine MOAGETİS adı
verilmektedir. Şehir sürekli olarak Likyalılarla
savaşmaktadır.
M.Ö. 189 yılında
kuzeyde Bergama şehrinden
gelen Romalı General
Moullıus
Moagetis
Romalı Generale 100 talent ve buğday
vererek şehri savaştan
kurtarır. Daha sonra Romalılarla
anlaşma yapılarak 100 yıl
şehir serbest bırakılır. Ancak M.Ö. 82
yılında Romalı Lıcınıvs Murina Mitrades savaşı ile
şehri Asya’ya bağlar. Kibirya’nın çevresindeki
Buban ,
Balbuna ,
İnnanda
şehirleri ise Likya’ya bağlanır.
Kibirya şehir
büyümeye devam ederken M.S. 23 yılında
meydana gelen büyük bir
depremle yıkılmıştır. O zaman Roma İmparatoru Tibenius şehre
yardım ederek 5 yıl vergi almıyor. Bu olaydan şehrin adı
Kaiseneus Kibirya oluyor. Şimdiki binalar o zaman
yapılmıştır.
Şehrin geç
Roma dönemi tam bilinmiyor.
Kibirya
şehrinde tiyatro , stadyum ,
odeon , hamam gibi birçok
sanatsal yapı vardır.
Şehrin
suyu taş ve
toprak borularla dağdan
gelmiştir. Ayrıca buranın zamanında
30.000 yaya 2.000 de
atlı ordusu bulunmaktadır.
Geniş bir
alan nekrapol (mezarlık) sahasıdır.
Prof. ALAN STİRLİNG HALL
KİBYRA
Anadolu’da kurulmuş iki antik
kentin adıdır. Büyük Kibyra Phrygia bölgesinde Burdur’a bağlı Gölhisar
ilçesinin Horzum Mahallesine 2 km uzaklıkta kurulmuş
önemli bir kenttir. Tarihte çok önemli
bir yeri olmasına rağmen bugün hala büyük otobüslerin rahatça ulaşabileceği bir
yolu bulunmamaktadır. Son yıllarda ilçedeki gönüllü kuruluşlarca Cibyra’da bulunan tiyatro alanında etkinlikler düzenlenmekte, bu etkinliklere
halkın katılımı oldukça yüksek olmaktadır. Bu antik kentin turizme
kazandırılması için, Sayın Kültür Bakanımız başta olmak üzere Burdur
Milletvekillerine görev düşmektedir. Dünya’nın önde gelen ansiklopedilerinde
yer verilmiş bir antik kentin, korunması, turizme açılması hem ülkemiz için hem
de Gölhisar için önemlidir.
Strabon, Kibyralıların, Kabalis’i işgal eden ve daha sonra komşu Pisidialılar tarafından kovulan Lydialılarla
akraba olduklarını yazar ve kent egemenlerinin geniş bir alanı yönettiğini
bildirir. İ.Ö 2. yüzyılda Kibriya’nın başkanlığında Bubon,
Balbura, Oinoanda’nın
katılımıyla bir tetrapolis kuruldu. Kent metelurji sanayisiyle ünlüydü. İ.S. 23’te büyük bir deprem
geçiren Cibyra, Claudius
tarafından, adına Caesarea eklenerek yeniden kuruldu.
İ.S. 129’da Hadrianus’un kente gelişi bir onur olarak
nitelendirildi. İ.Ö. 167’den Gallienus dönemine
(253-268) değin para bastı. Kentin kalıntıları ilk kez T.A.B. Spratt tarafından bulundu. (1842) Çoğu Roma döneminden,
Yunan-Roma üslubunda tiyatro, odeon, stadion, dor üslubunda bir zafer takı, lahitler, bir kilise kalantılar arasında belirtilebilir.
Gölhisar İbecik karayolu üzerinde
bulunan mezarlar hakkında araştırmalarımız devam etmektedir. Bu konuda bilgiler
bulununca buraya eklenecektir.
Küçük Kibyra, Anadolu’nun güneyinde Taşlık Kilikia’da bir kenttir. Bugünkü Alanya ilçesinin yaklaşık
19 km kuzey batısında Side’nin 48 km doğusunda Güney Kalesi adı verilen
yerdeydi. Kibyra’dan İ.Ö. 4. yüzyılda bir Pamphylia kenti olarak söz edilmektedir. İ.Ö. 2. yüzyılda
para bastı. 10. yüzyılda Miletos’tan Seleukeia’ya uzanan Kibyratioton themasında yer alıyordu.
Kentin
kalıntıları 1964 yılında bulundu. Surların bir bölümü 6 metre yüksekliğindedir.
Ayrıca çevrede mezarlar bulunmaktadır.
03.08.2002